ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണശീലം പിന്തുടരണമെന്ന് ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും ഇഷ്ടവിഭവങ്ങളോടുള്ള കൊതി പലപ്പോഴും അതിന് തടസ്സമാകാറുണ്ട്. ചായയ്‌ക്കൊപ്പം ഒരു ബിസ്‌കറ്റ്, ഇടയ്ക്കൊരു മധുരപലഹാരം, അല്ലെങ്കിൽ മുന്നിലെത്തുന്ന ബർഗറും പിസയും—ഇവയൊന്നും വേണ്ടെന്നുവെക്കുക അത്ര എളുപ്പമല്ല. എന്നാൽ ഇഷ്ടഭക്ഷണങ്ങൾ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കാതെ തന്നെ ഭക്ഷണക്രമത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനാകുമോ? 

ഇഷ്ടഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോള്‍ തലച്ചോറില്‍ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?

ചില ഭക്ഷണങ്ങള്‍ കഴിക്കുമ്പോള്‍ നമുക്ക് സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും അനുഭവപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് പഞ്ചസാരയും കൊഴുപ്പും ഉപ്പും കൂടുതലുള്ള പല ഭക്ഷണങ്ങളും തലച്ചോറിലെ Reward system ത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചോക്ലേറ്റ്, കേക്ക്, ഐസ്‌ക്രീം, ചിപ്‌സ് തുടങ്ങിയവ വീണ്ടും കഴിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം തോന്നാം. ഒരു പ്രത്യേക ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോള്‍ സന്തോഷം അനുഭവപ്പെട്ടാല്‍ അതേ അനുഭവം വീണ്ടും ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം തലച്ചോറില്‍ രൂപപ്പെടാം. പതിവായി ആ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ ശീലം കൂടുതല്‍ ശക്തമാകുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് ഇഷ്ടഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കാന്‍ കഴിയാത്തത് മനോബലമില്ലാത്തതുകൊണ്ട് മാത്രമാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. രുചി, മുന്‍കാല അനുഭവങ്ങള്‍, ലഭ്യത, ഭക്ഷണശീലങ്ങള്‍ എന്നിവയെല്ലാം ഇതില്‍ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.

വിശക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമാണോ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്?

എല്ലാ സമയത്തും ശാരീരികമായ വിശപ്പുകൊണ്ടല്ല നമ്മള്‍ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്. ചിലപ്പോള്‍ സങ്കടം, വിരസത, സമ്മര്‍ദം, ഏകാന്തത എന്നിവയില്‍നിന്ന് ആശ്വാസം നേടാനായും ഭക്ഷണത്തെ ആശ്രയിക്കാറുണ്ട്. ജോലി കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുമ്പോള്‍ ഇഷ്ടപ്പെട്ട മധുരപലഹാരം കഴിക്കുന്നത് മനസിന് ആശ്വാസം നല്‍കുന്നതായി തോന്നാം. അതുപോലെ വിഷമമുള്ളപ്പോള്‍ ചോക്ലേറ്റ് കഴിക്കാനോ സമ്മര്‍ദ്ദമുള്ള ഒരു ദിവസം കഴിഞ്ഞ് ഇഷ്ടവിഭവം ഓര്‍ഡര്‍ ചെയ്യാനോ തോന്നാം. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളില്‍ ഭക്ഷണം ശരീരത്തിന്റെ ഊര്‍ജാവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റുന്നതിനൊപ്പം താല്‍ക്കാലികമായ വൈകാരിക ആശ്വാസവും നല്‍കുന്നു. എന്നാല്‍ ഭക്ഷണത്തോടുള്ള എല്ലാ ആഗ്രഹത്തിനും മാനസികമായ കാരണങ്ങളുണ്ടാകണമെന്നില്ല. യഥാര്‍ഥ വിശപ്പും ഭക്ഷണത്തിന്റെ രുചിയോടുള്ള ആഗ്രഹവും ഒരുപോലെ പ്രധാനമാണ്.

കുട്ടിക്കാലത്തെ ഭക്ഷണശീലങ്ങളും സ്വാധീനിക്കും

കുട്ടിക്കാലത്ത് പതിവായി കഴിച്ചിരുന്ന ഭക്ഷണങ്ങളോട് മുതിര്‍ന്ന ശേഷവും പ്രത്യേക ഇഷ്ടം തോന്നാറുണ്ട്. അമ്മയുണ്ടാക്കുന്ന പലഹാരം, മുത്തശ്ശിയുടെ കൈകൊണ്ടുള്ള പായസം, സ്‌കൂള്‍ കാലത്ത് കഴിച്ചിരുന്ന മിഠായി എന്നിവയുടെ രുചി മാത്രമല്ല അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഓര്‍മകളും മനസിലുണ്ടാകും. ആഘോഷങ്ങള്‍ക്കോ സന്തോഷകരമായ അവസരങ്ങള്‍ക്കോ മാത്രം ലഭിച്ചിരുന്ന ചില ഭക്ഷണങ്ങള്‍ പിന്നീട് പ്രത്യേക സന്തോഷത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറാം. അതുകൊണ്ടാണ് ചില ഭക്ഷണങ്ങള്‍ കഴിക്കുമ്പോള്‍ പഴയ ഓര്‍മകളും അനുഭവങ്ങളും മനസിലേക്ക് വരുന്നത്. ഭക്ഷണത്തിന്റെ രുചിയോടൊപ്പം അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അനുഭവങ്ങളും നമ്മുടെ ഇഷ്ടങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുവെന്നതാണ് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നത്.

ഡയറ്റ് തുടങ്ങുമ്പോള്‍ ഇഷ്ടഭക്ഷണം പൂര്‍ണമായി ഒഴിവാക്കണോ?

ശരീരഭാരം കുറയ്ക്കാനോ ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണശീലം പിന്തുടരാനോ തീരുമാനിക്കുമ്പോള്‍ പലരും ആദ്യം ചെയ്യുന്നത് ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണങ്ങളെല്ലാം ഒഴിവാക്കുകയാണ്. എന്നാല്‍ ഭക്ഷണകാര്യത്തില്‍ വളരെ കര്‍ശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍കാലം പിന്തുടരാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാകാം. ഒരു ഭക്ഷണം ഇനി ഒരിക്കലും കഴിക്കില്ലെന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നതിനുപകരം അതിന്റെ അളവും എത്ര തവണ കഴിക്കുന്നു എന്നതും നിയന്ത്രിക്കാം. അതുപോലെ ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണത്തിന് പകരം ആരോഗ്യകരമായ മറ്റെന്തെങ്കിലും ഭക്ഷണം കണ്ടെത്തുന്നതും സഹായകരമാണ്. എന്നാല്‍ പകരം കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണം രുചികരവും തൃപ്തികരവുമാകണം. അല്ലെങ്കില്‍ പഴയ ശീലങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാന്‍ സാധ്യതയുണ്ട്. പ്രമേഹം പോലുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങളുള്ളവരും പ്രത്യേക ഭക്ഷണനിയന്ത്രണം നിര്‍ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളവരും ഡോക്ടറുടെയോ ഡയറ്റീഷ്യന്റെയോ നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ പാലിക്കണം.

ഇഷ്ടഭക്ഷണത്തോടുള്ള ആഗ്രഹം നിയന്ത്രിക്കാന്‍ ചില വഴികള്‍

    ആഗ്രഹം തോന്നുന്ന സാഹചര്യം തിരിച്ചറിയുക
    ശരിക്കും വിശന്നിട്ടാണോ, അതോ വിരസതയോ സമ്മര്‍ദമോ കാരണമാണോ ഭക്ഷണം കഴിക്കാന്‍ തോന്നുന്നതെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുക
    പെട്ടെന്ന് നിയന്ത്രിക്കേണ്ടതില്ല. ഭക്ഷണശീലങ്ങളില്‍ ഒരുമിച്ച് വലിയ മാറ്റങ്ങള്‍ വരുത്തുന്നതിനുപകരം ചെറിയ മാറ്റങ്ങളിലൂടെ തുടങ്ങാം
    ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി വിശന്നിരിക്കരുത്
    മതിയായ അളവില്‍ പോഷകസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത് വിശപ്പിനെ നിയന്ത്രിക്കാന്‍ സഹായിക്കും.
    ഇഷ്ടഭക്ഷണത്തിന്റെ അളവ് ശ്രദ്ധിക്കുക
    പൂര്‍ണമായി ഒഴിവാക്കുന്നതിനുപകരം അനുയോജ്യമായ അളവില്‍ കഴിക്കുന്ന രീതി പലര്‍ക്കും കൂടുതല്‍ പ്രായോഗികമാണ്.
    ഉറക്കത്തിനും പ്രാധാന്യം നല്‍കുക

ഉറക്കക്കുറവ് വിശപ്പിനെയും ഭക്ഷണത്തോടുള്ള ആഗ്രഹത്തെയും സ്വാധീനിക്കാം. അതിനാല്‍ മതിയായ ഉറക്കവും ക്രമമായ ദിനചര്യയും പ്രധാനമാണ്.
ഇഷ്ടഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിക്കാനാകാത്തത് ഒരു ദൗര്‍ബല്യമായി കാണണോ?

ഭക്ഷണത്തോടുള്ള ഇഷ്ടം മനുഷ്യരുടെ സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹമാണ്. എന്നാല്‍ അത് ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിലാകുമ്പോള്‍ ശീലങ്ങളില്‍ മാറ്റം വരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതും ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി പിന്തുടരുന്നതും പരസ്പരവിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങളല്ല. എത്രമാത്രം കഴിക്കുന്നു, എത്ര തവണ കഴിക്കുന്നു, മൊത്തത്തിലുള്ള ഭക്ഷണക്രമം എങ്ങനെയാണ് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്.