തിരുവനന്തപുരം: സംസ്ഥാനത്തെ എസ്എംഎ രോഗികള്‍ക്ക് നല്‍കുന്ന മരുന്ന് ബ്രാന്‍ഡ് മാറിയതില്‍ വിവാദത്തിന് അടിസ്ഥാനമില്ലെന്ന് ഡോ. മനോജ് വെള്ളനാട്. ജനറിക് മരുന്നുകളുടെ ഗുണനിലവാരം ബോധ്യപ്പെട്ടതാണ്. വില കുറഞ്ഞതാണെന്നുകരുതി മരുന്നിനെ മോശമായി കാണേണ്ടതില്ല. ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയലെന്ന ലേബലില്‍ അസ്വാഭാവികത ഇല്ലെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

ഡോ. മനോജ് വെള്ളനാടിന്റെ ഫേസ്ബുക്ക് പോസ്റ്റ്,

സ്‌പൈനല്‍ മസ്‌കുലര്‍ അട്രോഫി ബാധിച്ച കുട്ടികള്‍ക്ക് നല്‍കുന്ന റിസ്ഡിപ്ലാം മരുന്നുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദം പ്രധാനമായും രണ്ട് തലങ്ങളിലാണ് ചര്‍ച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഒന്ന്, മരുന്നിന്റെ പേറ്റന്റും കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള ജനറിക് പതിപ്പിന്റെ ലഭ്യതയും സംബന്ധിച്ച ദേശീയതലത്തിലെ നിയമപോരാട്ടം. രണ്ട്, കേരളത്തിലെ സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളില്‍ ഈ മരുന്ന് വിതരണം ചെയ്ത രീതിയും അതിനെത്തുടര്‍ന്ന് രോഗികളുടെ രക്ഷിതാക്കള്‍ക്കിടയില്‍ ഉയര്‍ന്ന ആശങ്കകളും.

ഈ വിവാദത്തെ വിലകുറഞ്ഞ മരുന്നിനെതിരായ പ്രതിഷേധമായോ, മരുന്ന് പരീക്ഷണത്തിന് കുട്ടികളെ വിധേയരാക്കിയെന്ന ആരോപണമായോ മാത്രം ചുരുക്കിക്കാണുന്നത് ശരിയല്ല. മരുന്നിന്റെ ശാസ്ത്രീയമായ അടിത്തറ, റെഗുലേറ്ററി അംഗീകാരം, വിതരണത്തിലെ നടപടിക്രമങ്ങള്‍, രോഗികളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം എന്നിവ പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ട വിഷയങ്ങളാണ്.

SMA ഒരു അപൂര്‍വ ജനിതകരോഗമാണ്. SMN1 ജീനിലെ തകരാറുമൂലം Survival Motor Neuron പ്രോട്ടീന്റെ ഉല്‍പ്പാദനം കുറയുന്നതാണ് രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം. ഇതിന്റെ ഫലമായി ചലനനാഡീകോശങ്ങള്‍ക്ക് തകരാറുണ്ടാകുകയും ക്രമേണ പേശികളുടെ ബലവും ചലനശേഷിയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗുരുതരമായ ചില രൂപങ്ങളില്‍ ശ്വസനത്തിനും വിഴുങ്ങുന്നതിനും ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകാം. റിസ്ഡിപ്ലാം ശരീരത്തിലെ SMN2 ജീനില്‍നിന്ന് കൂടുതല്‍ പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമമായ SMN പ്രോട്ടീന്‍ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കാന്‍ സഹായിക്കുന്ന മരുന്നാണ്. ഇത് രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി മന്ദഗതിയിലാക്കാനും രോഗികളുടെ ചലനശേഷിയിലും പ്രവര്‍ത്തനക്ഷമതയിലും മെച്ചമുണ്ടാക്കാനും സഹായിക്കും. എന്നാല്‍ ഇത് SMA പൂര്‍ണമായി ഭേദമാക്കുന്ന മരുന്നുമല്ല.
സ്വിസ് ഔഷധനിര്‍മാണ കമ്പനിയായ Roche ആണ് Evrysdi എന്ന ബ്രാന്‍ഡ് നാമത്തില്‍ റിസ്ഡിപ്ലാം വികസിപ്പിച്ച് വിപണിയിലെത്തിച്ചത്. FIREFISH, SUNFISH തുടങ്ങിയ ക്ലിനിക്കല്‍ പഠനങ്ങളിലൂടെ മരുന്നിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയും സുരക്ഷിതത്വവും വിലയിരുത്തപ്പെട്ടതാണ്. അതുവഴി 2020-ല്‍ അമേരിക്കന്‍ FDAയും 2021-ല്‍ യൂറോപ്യന്‍ കമ്മീഷനും ഇതിന് അംഗീകാരം നല്‍കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതായത്, റിസ്ഡിപ്ലാം എന്ന തന്മാത്രയുടെ ചികിത്സാപരമായ ഗുണങ്ങള്‍ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തില്‍ പഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. എന്നാല്‍ ഒറിജിനല്‍ മരുന്നിന്റെ അംഗീകാരവും അതേ സജീവ ഘടകം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ജനറിക് ഉല്‍പ്പന്നത്തിന്റെ അംഗീകാരവും വ്യത്യസ്തമായ റെഗുലേറ്ററി വിഷയങ്ങളാണ്.

SMA ചികിത്സയില്‍ റിസ്ഡിപ്ലാം പ്രധാനപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, അതിന്റെ വില ദീര്‍ഘകാലം രോഗികള്‍ക്കും കുടുംബങ്ങള്‍ക്കും വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയായിരുന്നു. Roche-യുടെ Evrysdi-യുടെ ഒരു കുപ്പിയുടെ വില ഏകദേശം ആറു ലക്ഷം രൂപ വരെയെത്തിയിരുന്നു. രോഗിയുടെ പ്രായം, ശരീരഭാരം, ആവശ്യമായ ഡോസ് എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച് വര്‍ഷത്തില്‍ ആവശ്യമായ മരുന്നിന്റെ അളവിലും ആകെ ചെലവിലും വ്യത്യാസമുണ്ടാകും. ഇത്രയും ചെലവേറിയ മരുന്ന് സാധാരണ കുടുംബങ്ങള്‍ക്ക് സ്വന്തം നിലയില്‍ ദീര്‍ഘകാലം വാങ്ങുക പ്രായോഗികമല്ല.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇന്ത്യന്‍ ഔഷധനിര്‍മാണ കമ്പനിയായ Natco Pharma റിസ്ഡിപ്ലാമിന്റെ ജനറിക് പതിപ്പ് വികസിപ്പിച്ചത്. Natsmart എന്ന ബ്രാന്‍ഡ് നാമത്തില്‍ പുറത്തിറക്കിയ മരുന്നിന്റെ പ്രഖ്യാപിത പരമാവധി ചില്ലറവില ഒരു കുപ്പിക്ക് ഏകദേശം 15,900 രൂപയായിരുന്നു. ഇത് Roche-യുടെ പ്രസ്തുത വിപണിവിലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള്‍ ഏകദേശം 97 ശതമാനം കുറവാണ്. ഈ ജനറിക് പതിപ്പിനെതിരെ Roche പേറ്റന്റ് അവകാശങ്ങള്‍ ഉന്നയിച്ച് കോടതിയെ സമീപിച്ചിരുന്നു. ഈ കേസിലെ ഇടക്കാല നടപടികളില്‍, ജനറിക് മരുന്നിന്റെ നിര്‍മ്മാണവും വില്‍പ്പനയും തടയണമെന്ന Roche-യുടെ ആവശ്യം ഡല്‍ഹി ഹൈക്കോടതി അനുവദിച്ചില്ല. ഇതോടെ Natco-യ്ക്ക് ജനറിക് പതിപ്പ് വിപണിയിലെത്തിക്കുന്നതിനുള്ള വഴി തുറന്നു.

കേരളം SMA ബാധിച്ച കുട്ടികള്‍ക്ക് സൗജന്യമായി മരുന്ന് ലഭ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതിയിലൂടെ നേരത്തേ തന്നെ ശ്രദ്ധ നേടിയ സംസ്ഥാനമാണ്. 2022 മുതല്‍ സര്‍ക്കാര്‍ സഹായത്തോടെ മരുന്ന് വിതരണം നടന്നുവരികയും പിന്നീട് അപൂര്‍വരോഗ ചികിത്സയ്ക്കായുള്ള കേരളത്തിലെ KARE പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഈ സഹായം തുടരുകയും ചെയ്തു. ഇതുവരെ തിരുവനന്തപുരം എസ്.എ.ടി ആശുപത്രി വഴിയുള്‍പ്പെടെ സര്‍ക്കാര്‍ സംവിധാനത്തിലൂടെ Roche-യുടെ Evrysdi മരുന്നാണ് അര്‍ഹരായ കുട്ടികള്‍ക്ക് നല്‍കിയിരുന്നത്. വില കൂടുതലായിരുന്നെങ്കിലും സര്‍ക്കാര്‍ ഇടപെടലിലൂടെ ചികിത്സയുടെ സാമ്പത്തികഭാരം കുടുംബങ്ങളില്‍നിന്ന് വലിയൊരളവില്‍ ഒഴിവാക്കാന്‍ സാധിച്ചിരുന്നു.
എന്നാല്‍ കുറഞ്ഞ നിരക്കിലുള്ള Natco-യുടെ ജനറിക് മരുന്നിലേക്ക് മാറിയതോടെയാണ് ഇപ്പോഴത്തെ വിവാദം ഉയര്‍ന്നത്.

2026 ഒക്ടോബറില്‍ എസ്.എ.ടി ആശുപത്രിയില്‍ വിതരണം ചെയ്ത ചില മരുന്നുകുപ്പികളില്‍ 'Physician Sample/ For Clinical Trials Only' എന്ന ലേബല്‍  ഉണ്ടായിരുന്നതാണ് നിലവില്‍ ചികിത്സയിലൂടെ പുരോഗതി കൈവരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന കുട്ടികള്‍ക്ക് ഇത്തരം ലേബലുകളുള്ള മരുന്ന് നല്‍കിയത് രക്ഷിതാക്കളെ ആശങ്കയിലാക്കി. മരുന്ന് പരീക്ഷണത്തിനായി മാത്രം ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള മരുന്നുകള്‍ സാധാരണ ചികിത്സയ്ക്കായി നല്‍കിയതാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇതോടെ ഉയര്‍ന്നത്. രോഗിയുടെയോ ബന്ധുക്കളുടെയോ അറിവില്ലാതെ ക്ലിനിക്കല്‍ പരീക്ഷണത്തിന് വിധേയരായോ എന്ന ആശങ്കയും പ്രതിഷേധത്തിന് കാരണമായി.

ആശുപത്രി അധികൃതരുടെ വിശദീകരണമനുസരിച്ച്, പതിവ് വിതരണത്തിനുള്ള മരുന്ന് എത്തുന്നതിനു മുമ്പുണ്ടായ താല്‍ക്കാലിക ക്ഷാമം പരിഹരിക്കാന്‍ സാമ്പിള്‍ മരുന്നുകള്‍ നല്‍കിയതാണ് പ്രശ്‌നത്തിന് കാരണമായത്. Natco-യുടെ സൗജന്യമായി നല്‍കുന്ന കുപ്പികളിലാണ് പ്രസ്തുത ലേബലുകള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നതെന്നും അവ ക്ലിനിക്കല്‍ പരീക്ഷണത്തിനായി നല്‍കിയതല്ലെന്നും അവര്‍ വിശദീകരിച്ചു. അംഗീകൃത ജനറിക് മരുന്നാണ് വിതരണം ചെയ്തതെന്ന നിലപാടും ആശുപത്രി അധികൃതര്‍ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

എന്നാല്‍ ഈ വിശദീകരണങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം മറ്റൊരു ചോദ്യം കൂടി നിലനില്‍ക്കുന്നു, ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയലിനെന്ന് ലേബലില്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള കുപ്പികള്‍ സാധാരണ ചികിത്സയ്ക്കായി വിതരണം ചെയ്യാന്‍ നിയമപരമായ അനുമതിയുണ്ടായിരുന്നോ എന്ന്. 

പൊതുജനങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട വാക്കാണ് Clinical Trial. സാധാരണ അര്‍ഥത്തില്‍, ഒരു മരുന്നിന്റെ സുരക്ഷിതത്വമോ ഫലപ്രാപ്തിയോ സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താന്‍ മനുഷ്യരില്‍ നടത്തുന്ന ക്രമബദ്ധമായ പഠനമാണ് ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയല്‍. എന്നാല്‍ ഒരു മരുന്നിന്റെ കുപ്പിയില്‍ ഈ വാക്കുകള്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതും ഒരു രോഗിയെ ഔദ്യോഗികമായി ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയലില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ല. അതിനാല്‍ ലേബലിനെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി കുട്ടികള്‍ പരീക്ഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് നിഗമനം ചെയ്യുന്നത് ശരിയല്ല.

അതുപോലെ, ലേബല്‍ വെറും സാങ്കേതിക പിഴവാണെന്ന് കരുതി വിഷയം അവസാനിപ്പിക്കാനും കഴിയില്ല. ഇത്തരം ലേബലുകള്‍ എന്തുകൊണ്ട് ഉണ്ടായി, അവയുള്ള കുപ്പികള്‍ ഏത് ആവശ്യത്തിനായി നിര്‍മ്മിച്ചതാണ്, അവ രോഗികള്‍ക്ക് വിതരണം ചെയ്യാന്‍ അനുമതിയുണ്ടായിരുന്നോ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ പരിശോധിക്കണം. ഒരു മരുന്നിന്റെ അംഗീകാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളും നിര്‍ദ്ദിഷ്ട ബാച്ചിന്റെ രേഖകളും പരിശോധിച്ചാല്‍ മാത്രമേ ഈ ചോദ്യങ്ങള്‍ക്ക് വിശ്വസനീയമായ ഉത്തരം ലഭിക്കൂ.
അപ്പോള്‍ വേറൊരു സംശയം ബാക്കി നില്‍ക്കും, ജനറിക് മരുന്നിന് വീണ്ടും ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയല്‍ ആവശ്യമുണ്ടോ എന്ന്. 

ഒരു പുതിയ തന്മാത്ര വികസിപ്പിക്കുന്ന കമ്പനി സാധാരണയായി പ്രീക്ലിനിക്കല്‍ പഠനങ്ങളും തുടര്‍ന്ന് ആവശ്യമായ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലുള്ള ക്ലിനിക്കല്‍ പരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തേണ്ടിവരും. എന്നാല്‍ അതേ സജീവ ഘടകം അടങ്ങിയ ജനറിക് മരുന്നിന് ഒറിജിനല്‍ മരുന്നിന്റെ വികസനപ്രക്രിയ മുഴുവന്‍ ആവര്‍ത്തിക്കേണ്ടതില്ല. പല മരുന്നുകള്‍ക്കും ഒറിജിനല്‍ മരുന്നുമായി ശരീരത്തിലെ ആഗിരണത്തിന്റെ നിരക്കും വ്യാപ്തിയും താരതമ്യം ചെയ്യുന്ന ബയോഇക്വിവലന്‍സ് പഠനം ആവശ്യമായി വരാം. എന്നാല്‍ എല്ലാ ജനറിക് ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍ക്കും ഒരേ തരത്തിലുള്ള ബയോഇക്വിവലന്‍സ് പഠനം നിര്‍ബന്ധമാണെന്നതും ശരിയല്ല.

2026 ഒക്ടോബര്‍ 22-ന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോര്‍ട്ടില്‍ CDSCO അധികൃതരെ ഉദ്ധരിച്ച്, Natco-യുടെ 0.75 mg/ml oral solution-ന് ബാധകമായ മാര്‍ഗനിര്‍ദേശങ്ങള്‍ പ്രകാരം ബയോഇക്വിവലന്‍സ് പഠനം ആവശ്യമില്ലെന്നും അധിക ക്ലിനിക്കല്‍ ട്രയലുകള്‍ നിര്‍ബന്ധമല്ലെന്നും വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാല്‍ ഈ പ്രത്യേക മരുന്നിന് ആവശ്യമായ റെഗുലേറ്ററി മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ എന്തൊക്കെയാണെന്നും അവ പാലിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്നും പരിശോധിച്ചാണ് നിഗമനത്തിലെത്തേണ്ടത്.

ദീര്‍ഘകാലമായി ഒരേ മരുന്ന് സ്വീകരിച്ച് പുരോഗതി കൈവരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ചികിത്സയില്‍ മാറ്റമുണ്ടാകുമ്പോള്‍ രക്ഷിതാക്കള്‍ക്ക് ആശങ്കയുണ്ടാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് SMA പോലുള്ള ഗുരുതര ജനിതകരോഗങ്ങളില്‍ ശ്വാസകോശ പ്രവര്‍ത്തനം, വിഴുങ്ങാനുള്ള കഴിവ്, പേശികളുടെ ശക്തി, ചലനശേഷി തുടങ്ങിയവ കുട്ടിയുടെ ജീവിതനിലവാരത്തെയും ദീര്‍ഘകാല ആരോഗ്യത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നതായതിനാല്‍. അതുകൊണ്ട് രക്ഷിതാക്കളുടെ ആശങ്കകളെ അവഗണിക്കാതെ, ശാസ്ത്രീയമായ വിവരങ്ങളും വിദഗ്ധരുടെ വിശദീകരണങ്ങളും അടിസ്ഥാനമാക്കി മറുപടി നല്‍കുകയാണ് വേണ്ടത്.

ഈ വിവാദം പരിഹരിക്കുന്നതിന് മരുന്നിന്റെ വിലയെക്കുറിച്ചുള്ള ചര്‍ച്ച മാത്രം മതിയാകില്ല. ചികിത്സയുടെ സുരക്ഷിതത്വവും സുതാര്യതയും ഉറപ്പാക്കുന്ന നടപടികള്‍ സ്വീകരിക്കണം.
ഒന്നാമതായി, സ്വതന്ത്രവും സുതാര്യവുമായ അന്വേഷണം നടത്തണം. 'Physician Sample / For Clinical Trials Only' എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയ കുപ്പികള്‍ എവിടെനിന്നാണ് ലഭിച്ചത്, അവ ഏത് ആവശ്യത്തിനായി നിര്‍മ്മിച്ചതാണ്, ആരുടെ നിര്‍ദേശപ്രകാരമാണ് ആശുപത്രിയിലെത്തിച്ചത്, വിതരണം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ആരാണ് പരിശോധിച്ചത് തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ അന്വേഷിക്കണം. ബന്ധപ്പെട്ട ബാച്ച് രേഖകള്‍, വിതരണരേഖകള്‍, വാങ്ങല്‍ കരാര്‍, അനുമതികള്‍ എന്നിവ പരിശോധിച്ച് കണ്ടെത്തലുകള്‍ പൊതുജനങ്ങള്‍ക്ക് ലഭ്യമാക്കണം.

രണ്ടാമതായി, മരുന്നിന്റെ അംഗീകാരവും ബാച്ചിന്റെ ഗുണനിലവാരവും സംബന്ധിച്ച രേഖകള്‍ ലഭ്യമാക്കണം.
Natco-യുടെ ജനറിക് റിസ്ഡിപ്ലാമിന് ലഭിച്ച അനുമതിയുടെ വിശദാംശങ്ങള്‍, നിര്‍മ്മാണ ലൈസന്‍സ്, ബാച്ച് പരിശോധനാ രേഖകള്‍, സംഭരണ-വിതരണ മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ എന്നിവ ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതര്‍ വ്യക്തമാക്കണം. ആവശ്യമായിടത്ത് അംഗീകൃത ലബോറട്ടറികളില്‍ ഗുണനിലവാര പരിശോധന നടത്താം. എന്നാല്‍ ഒരു ലാബ് പരിശോധനയുടെ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് മാത്രം മരുന്നിന്റെ മുഴുവന്‍ ക്ലിനിക്കല്‍ തുല്യതയോ നിയമപരമായ അംഗീകാരമോ തെളിയിക്കുന്നതല്ലെന്ന കാര്യവും മനസ്സിലാക്കണം.
മൂന്നാമതായി, കുട്ടികളുടെ ചികിത്സയില്‍ തുടര്‍ച്ചയും നിരീക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കണം. പീഡിയാട്രിക് ന്യൂറോളജിസ്റ്റുകള്‍, ന്യൂറോമസ്‌കുലാര്‍ രോഗവിദഗ്ധര്‍, ക്ലിനിക്കല്‍ ഫാര്‍മക്കോളജിസ്റ്റുകള്‍ എന്നിവരടങ്ങുന്ന വിദഗ്ധസംഘത്തിന് ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ചികിത്സാപരമായ വശങ്ങള്‍ വിലയിരുത്താം. മരുന്ന് മാറുന്നതിനുമുമ്പും ശേഷവും ആവശ്യാനുസരണം കുട്ടികളുടെ ചലനശേഷി, ശ്വസനപ്രവര്‍ത്തനം, വിഴുങ്ങാനുള്ള കഴിവ്, രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി തുടങ്ങിയവ രേഖപ്പെടുത്തണം. ഇത് പുതിയ മരുന്നിനെ സംശയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനല്ല. ചികിത്സയുടെ ഫലങ്ങള്‍ ക്രമബദ്ധമായി നിരീക്ഷിക്കാനും എന്തെങ്കിലും പ്രശ്‌നമുണ്ടായാല്‍ സമയബന്ധിതമായി ഇടപെടാനും വേണ്ടിയാണ്.

നാലാമതായി, രക്ഷിതാക്കളുമായി വ്യക്തമായ ആശയവിനിമയം നടത്തണം. മരുന്നിന്റെ സജീവ ഘടകം, ലഭിച്ച അംഗീകാരം, ജനറിക് മരുന്നിന്റെ ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണം, വിലയിലെ വ്യത്യാസം, ലഭ്യമായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകള്‍ എന്നിവ വിശദീകരിക്കണം. രക്ഷിതാക്കള്‍ക്ക് ചോദ്യങ്ങള്‍ ചോദിക്കാനും വിദഗ്ധരുമായി ചര്‍ച്ച നടത്താനും അവസരം നല്‍കണം. നിലവിലെ ചികിത്സയില്‍ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങളില്‍ രോഗിയുടെ താല്‍പര്യവും രക്ഷിതാക്കളുടെ ആശങ്കകളും ഗൗരവത്തോടെ പരിഗണിക്കണം.

അഞ്ചാമതായി, മരുന്ന് സംഭരണത്തിലും വിതരണത്തിലും ഉത്തരവാദിത്വം ഉറപ്പാക്കണം. KMSCL പോലുള്ള സര്‍ക്കാര്‍ ഏജന്‍സികള്‍ വഴി മരുന്ന് വാങ്ങുമ്പോള്‍ അംഗീകൃത ഉല്‍പ്പന്നങ്ങള്‍, കൃത്യമായ ബാച്ച് രേഖകള്‍, വിതരണക്കാരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം, സംഭരണരീതി, പരാതി പരിഹാര സംവിധാനം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. കമ്പനികളില്‍നിന്ന് സൗജന്യമായി ലഭിക്കുന്ന അധിക കുപ്പികളുള്‍പ്പെടെ ഏതു മരുന്നും രോഗികള്‍ക്ക് നല്‍കുന്നതിന് മുമ്പ് ബാധകമായ നിയമങ്ങളും ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങളും പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തണം.

ആറാമതായി, രോഗികളുടെ സാമ്പത്തിക സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണം. ചില രക്ഷിതാക്കള്‍ക്ക് പുതിയ മരുന്നിനെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക തുടരുന്നുവെങ്കില്‍, അവരുടെ കുട്ടിയുടെ ക്ലിനിക്കല്‍ സാഹചര്യം വിലയിരുത്തി ചികിത്സിക്കുന്ന വിദഗ്ധരുടെ നിര്‍ദേശപ്രകാരം അനുയോജ്യമായ തീരുമാനമെടുക്കണം. ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളില്‍ ബദല്‍ ചികിത്സയുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാന്‍ സര്‍ക്കാര്‍ പ്രത്യേക സംവിധാനം പരിഗണിക്കാം. എന്നാല്‍ വിലകൂടിയ ബ്രാന്‍ഡ് മരുന്ന് എല്ലാവര്‍ക്കും നിര്‍ബന്ധമായും തുടരണമെന്നോ, കുറഞ്ഞ വിലയുള്ള ജനറിക് മരുന്ന് എല്ലാവര്‍ക്കും നിര്‍ബന്ധമായും സ്വീകരിക്കണമെന്നോ പൊതുവായ നയം സ്വീകരിക്കരുത്.

ഈ സംഭവത്തില്‍നിന്ന് മനസിലാക്കേണ്ട ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പാഠം, പൊതുജനാരോഗ്യത്തില്‍ മരുന്നിന്റെ വിലയും സുരക്ഷിതത്വവും ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നതാണ്. വിലകൂടിയ മരുന്നുകള്‍ കുറച്ചുപേര്‍ക്ക് മാത്രമേ ലഭ്യമാകുന്നുള്ളൂ എങ്കില്‍ ശാസ്ത്രീയമായി ഫലപ്രദമായ ചികിത്സയുടെ പ്രയോജനം സമൂഹത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തിന് നഷ്ടപ്പെടും. അതേസമയം, വിലകുറഞ്ഞ മരുന്ന് ലഭ്യമാക്കുന്നതിന്റെ പേരില്‍ ഗുണനിലവാര നിയന്ത്രണത്തിലും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളിലും സുതാര്യതയിലും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാനും പാടില്ല.

ഒരു ജനറിക് മരുന്ന് അംഗീകൃതവും ഗുണനിലവാരമുള്ളതുമാണെങ്കില്‍ അതിന്റെ കുറഞ്ഞ വിലയെ സംശയത്തോടെ കാണേണ്ടതില്ല. റിസ്ഡിപ്ലാം ആ രീതിയില്‍ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട മരുന്ന് തന്നെയാണ്. അതുപോലെ, മരുന്ന് വിതരണം ചെയ്ത രീതിയില്‍ പിഴവുണ്ടെങ്കില്‍ അതിനെ വിലക്കുറവിന്റെ നേട്ടം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ന്യായീകരിക്കാനും കഴിയില്ല.

വിലക്കുറവുള്ള മരുന്ന് ലഭ്യമാക്കുക എന്നത് ആരോഗ്യനീതിയുടെ ഭാഗമാണ്. ആ മരുന്ന് നല്‍കുന്ന സംവിധാനത്തില്‍ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് രോഗികളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഭാഗവും. ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് നടപ്പിലാക്കുമ്പോഴാണ് പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെ യഥാര്‍ഥ ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നത്.