തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വർക്കലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ശ്രീ ജനാർദ്ദന സ്വാമി ക്ഷേത്രം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. അറബിക്കടലിന് അഭിമുഖമായി ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന വർക്കല മലനിരകൾക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ആത്മീയതയും ചരിത്രവും പ്രകൃതിഭംഗിയും ഒത്തുചേരുന്ന അപൂർവ തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ഏകദേശം 2,000 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ളതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, കേരളത്തിന്റെ മത-സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ സുപ്രധാന സ്ഥാനമാണ് വഹിക്കുന്നത്.

വർക്കലയുടെ ആത്മീയ മുഖം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ഭഗവാൻ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ജനാർദ്ദനസ്വാമി രൂപത്തിനാണ് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. 'ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ' എന്ന അർഥം വരുന്ന ജനാർദ്ദനൻ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തർ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിനോദസഞ്ചാരികളും ചരിത്രപ്രേമികളും വർഷം മുഴുവൻ ഈ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കുന്നു.

ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ചരിത്രം

ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. പുരാണങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ നവബ്രഹ്മാക്കൾ ഒരു ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനായി മഹാവിഷ്ണുവിനെ ഇവിടെ ആരാധിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. അവരുടെ പ്രാർത്ഥനയിൽ സന്തുഷ്ടനായ മഹാവിഷ്ണു ജനാർദ്ദനസ്വാമി രൂപത്തിൽ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവെന്നും പറയുന്നു.

മറ്റൊരു വിശ്വാസമനുസരിച്ച്, ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ അതിപുരാതനമാണെങ്കിലും പിന്നീട് വിവിധ രാജവംശങ്ങൾ ക്ഷേത്രം നവീകരിക്കുകയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്ത് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചിരുന്നു.

പാപനാശം എന്ന വിശ്വാസം

വർക്കല ജനാർദ്ദന സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത പിതൃതർപ്പണത്തിനുള്ള പ്രധാന തീർഥാടന കേന്ദ്രം എന്നതാണ്.

ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള പ്രശസ്തമായ പാപനാശം കടൽത്തീരത്തിൽ പിതൃബലി അർപ്പിച്ചാൽ പൂർവ്വികരുടെ ആത്മാവിന് ശാന്തി ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കർക്കടക വാവ് ദിനത്തിലും അമാവാസി ദിവസങ്ങളിലും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഇവിടെ എത്തുന്നത്.

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ബലിതർപ്പണ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായാണ് വർക്കല അറിയപ്പെടുന്നത്.